AI กับวัฒนธรรมองค์กร: ทำอย่างไรให้คน "กล้าใช้" ไม่ใช่ "กลัวถูกแทนที่"

หลายองค์กรลงทุนกับ AI ไปไม่น้อย มีทั้งเครื่องมือ มีทั้งระบบ แต่สิ่งหนึ่งที่ยังไม่เกิดขึ้นจริงคือ คนไม่กล้าใช้ บางคนใช้แบบหลบๆ ซ่อนๆ บางคนใช้แค่ตอนจำเป็น และบางคนเลือกไม่แตะเลย ทั้งที่องค์กรประกาศชัดว่า "เราจะเป็นองค์กรที่ขับเคลื่อนด้วย AI"

คนไม่ได้กลัว AI แต่กลัวผลลัพธ์ที่ตามมา

สิ่งแรกที่องค์กรต้องเข้าใจคือ คนไม่ได้กลัว AI แต่กลัว ผลลัพธ์ที่ตามมา เช่น กลัวว่างานจะหาย กลัวว่าถ้าใช้ AI เก่งจะถูกคาดหวังมากขึ้น หรือกลัวว่าถ้าใช้ไม่เป็นจะดูไม่เก่ง วัฒนธรรมองค์กรที่ดีต้องทำให้คนรู้สึกว่า AI คือเครื่องมือช่วย ไม่ใช่เครื่องมือวัดคุณค่า

ท่าทีของผู้นำ

จุดเริ่มต้นสำคัญที่สุดคือ ท่าทีของผู้นำ ถ้าผู้นำพูดถึง AI ในเชิงลดคน ลดต้นทุน หรือแทนตำแหน่ง คนจะปิดใจทันที แต่ถ้าผู้นำสื่อสารชัดว่า AI ถูกนำมาเพื่อลดงานซ้ำ เพิ่มคุณภาพงาน และทำให้คนมีเวลาทำงานที่มีคุณค่ามากขึ้น ความรู้สึกของทีมจะเปลี่ยนไปอย่างเห็นได้ชัด

Psychological Safety

อีกองค์ประกอบหนึ่งที่ขาดไม่ได้คือ Psychological Safety หรือความปลอดภัยทางความรู้สึก คนต้องรู้ว่าการลองใช้ AI แล้วพลาด ไม่ใช่เรื่องผิด การได้ผลลัพธ์ที่ยังไม่ดี ไม่ใช่ความล้มเหลว แต่มันคือกระบวนการเรียนรู้

เริ่มจากการให้คนเห็นประโยชน์

หลายองค์กรพลาดเพราะเริ่มจากการ "บังคับใช้" วิธีที่ได้ผลกว่าคือเริ่มจาก การทำให้คนเห็นประโยชน์กับตัวเองก่อน เช่น ใช้ AI ช่วยสรุปงาน ช่วยจัดเอกสาร หรือช่วยลดงานจุกจิกในชีวิตประจำวัน เมื่อคนรู้สึกว่างานง่ายขึ้นจริง ความกลัวจะค่อยๆ หายไปเอง

ทำให้ AI เป็นเรื่องของทุกคน

อีกจุดที่สำคัญคือการไม่ทำให้ AI กลายเป็นเรื่องของ "คนเก่งกลุ่มเล็ก" ถ้าองค์กรปล่อยให้มีแค่บางทีม บางคน ที่ใช้ AI ได้คล่อง คนอื่นจะรู้สึกว่ามันไม่ใช่เรื่องของตัวเอง วัฒนธรรมที่ดีต้องทำให้ AI เป็นเรื่องปกติของทุกคน

ให้รางวัลกับการเรียนรู้

ในระยะยาว วัฒนธรรมองค์กรที่เอื้อต่อการใช้ AI คือวัฒนธรรมที่ ให้รางวัลกับการเรียนรู้ มากกว่าความสมบูรณ์แบบ เพราะ AI เปลี่ยนเร็ว องค์กรที่คาดหวังความถูกต้องตั้งแต่ครั้งแรก จะทำให้คนไม่กล้าลอง